Milan Šćekić o rezoluciji albanskih partija: Ubistva nesporna, motivi neistraženi

Istoričar Milan Šćekić ocjenjuje da predlog rezolucije o Barskom masakru i drugim zločinima nad Albancima može stvoriti utisak da su žrtve ubijene isključivo zbog nacionalne pripadnosti, što, kako kaže, istorija nije dokazala. Poslanik Albanskog foruma Nikola Camaj ističe da, iako se takav utisak može steći, u rezoluciji to nije navedeno, te da se naglašava da su zločine počinile vlasti, a ne narodi.

Rezolucija osuđuje niz zločina nad Albancima u Crnoj Gori tokom 20. vijeka, uključujući Barski masakr iz 1945. godine, ubistvo albanskog nacionalnog heroja Ise Boljetinca 1916. godine, kao i stradanja u Previ, Hotimu, Reču, Krajini, Drume, Malesiji i Kaluđerskom Lazu.

Šćekić ističe da analiza ovih događaja zahtijeva ozbiljnu elaboraciju i kontekstualizaciju, naglašavajući da se u nauci sve mora dokazivati. Dodaje da za neke od najznačajnijih događaja, poput Barskog slučaja, nema dokaza da su ubistva počinjena iz nacionalnih ili vjerskih pobuda, ali priznaje da je ubistvo regruta sa Kosova u Baru jedan od najvećih zločina u savremenoj crnogorskoj istoriji.

Camaj navodi da je Barski masakar centralni dio rezolucije, dok su ostali zločini pomenuti radi očuvanja sjećanja i zatvaranja pitanja zločina nad albanskom manjinom kroz njihovo priznavanje i osudu. On naglašava da rezolucija ne tvrdi da su svi stradali zbog nacionalne pripadnosti, jer su motivi bili različiti, uključujući i političke razlike.

Poslanik AF-a podsjeća da su zločine počinile vlasti, a ne narodi, te da se u rezoluciji ne zanemaruju ni drugi zločini počinjeni nad različitim zajednicama. Takođe, ističe da su iste grupe koje su počinile zločine nad Albancima počinile i zločine nad civilima drugih nacionalnosti.

Rezolucija poziva državne institucije i naučne ustanove na sistematsko prikupljanje dokumentacije, utvrđivanje poimeničnih popisa žrtava i naučno istraživanje masakra, kao i lokalne parlamente da oda pijetet žrtvama podizanjem spomen-obilježja i davanjem imena ulicama.

Šćekić govori i o slučaju Ise Boljetinca, navodeći da je on održavao veze sa crnogorskom vlašću, te da je poginuo u sukobu sa crnogorskom policijom 1916. godine. Ističe da su u tom sukobu stradali i Crnogorci, što se često prećutkuje, a što ruši tezu da je ubijen isključivo zbog nacionalnosti.

Istoričar Vukan Ražnatović dodaje da postoje različita svjedočenja o okolnostima i datumu smrti Boljetinca, te da je njegovo ubistvo rezultat sukoba između crnogorskih žandarma i grupe Albanaca. On podsjeća da je Boljetinac bio albanski nacionalista sa težnjom za uspostavljanje albanske države, što je dovodilo do sukoba sa interesima Crne Gore i Srbije tokom balkanskih sukoba.

Ražnatović naglašava da su tokom širenja Crne Gore postojali sporadični slučajevi represije nad albanskim stanovništvom, ali da je Crna Gora bila i utočište za albanske ustanike. Takođe, podsjeća da su političke tenzije i sukobi između naroda na Balkanu bili složeni i višeslojni, što se odražava i na istorijske događaje koji se razmatraju u rezoluciji.